Onderzoeksprogramma

Musea vragen zich af wat zij met koloniale roofkunst in hun collecties aanmoeten, scholen discussiëren ieder jaar weer over de vraag of en hoe zij de traditionele kalenderfeesten willen vieren, en lokale overheden gaan in gesprek met burgers over de herbestemming van een leegstaande kerk. Erfgoedprofessionals spelen in veel van deze situaties een belangrijke rol als gesprekspartner, adviseur, projectleider of anderszins. Het lectoraat onderzoekt welke kennis en vaardigheden zowel professionals als het brede publiek kunnen helpen bij het maken van de juiste keuzes in de omgang met prangende erfgoedvraagstukken. Het lectoraat doet dit onderzoek in, met en voor de praktijk.

Het lectoraat werkt vanuit het idee dat het belangrijk is om inzicht te hebben in het krachtenspel van belangen, emoties en kennisclaims rond tradities, museale collecties, bijzondere plekken en oude gebouwen. Inzicht in de dynamiek van erfgoedvorming draagt bij aan ‘erfgoedwijsheid’. Erfgoedwijsheid staat voor het geheel aan competenties dat mensen in staat stelt zich kritisch tot erfgoed te verhouden en het gesprek daarover te voeren, met oog voor de maatschappelijke dynamiek rond erfgoed én de eigen positie daarin. Erfgoedwijsheid is niet alleen een belangrijke competentie voor erfgoedprofessionals, maar voor alle burgers van de 21e eeuw.

Om tot een erfgoedwijze samenleving te komen, heeft het lectoraat samen met Imagine IC en andere partners de methode emotienetwerken ontwikkeld. Emotienetwerken zijn de uiteenlopende gevoelens die mensen bij een erfgoed-item hebben en die soms flink kunnen botsen. Maar emotienetwerken is ook een werkwoord. Het is een oefening die inzicht verschaft in het ingewikkelde samenspel van emoties en belangen rond erfgoed. Het doel van emotienetwerken is dat deelnemers de onderlinge relaties zien veranderen en zich daardoor bewust(er) worden van de complexe dynamiek rond erfgoed.

Aan de basis van het onderzoek van het lectoraat ligt de visie dat erfgoed niet een ding is, maar een begrip dat wordt gebruikt voor zaken die (een specifieke groep) mensen als van wezenlijk belang ervaren voor hun cultuur of identiteit. Het is een keurmerk dat wordt toegekend in tijden waarin mensen het gevoel hebben dat er sprake is van snelle verandering, verlies en vervreemding. Door objecten of tradities ‘erfgoed’ te noemen en ze als zodanig te koesteren, onderstrepen mensen het belang ervan en claimen ze daarnaast eigenaarschap, doorgaans met een beroep op het verleden. Bij dit proces van erfgoedmaken is altijd sprake van conflicterende belangen en emoties. Het koesteren van een object als erfgoed door de één, kan door de ander als pijnlijk, aanstootgevend of onbelangrijk worden ervaren. Dit gegeven maakt het werk van de erfgoedprofessional en het onderzoek naar de theorie, praktijk en ethiek van de professionele omgang met erfgoed complex, maar ook uitdagend.

Een erfgoedprofessional kan verschil maken in complexe erfgoedinteracties en bij de aanpak van concrete erfgoedvraagstukken. Hoe? Door betekenisvolle interventies. Het lectoraat ontwerpt en onderzoekt professionele interventies op een viertal terreinen, namelijk: 1) stedelijke vernieuwing en leefbaarheid, 2) religie en musea, 3) voeding en natuur en 4) vieren en gedenken. Het onderzoek vindt plaats in verschillende deelprojecten, waarbij docenten en studenten van de Reinwardt Academie samenwerken met tal van partners uit binnen- en buitenland

Mensen

Hester Dibbits

Hester Dibbits is sinds 2011 als lector Cultureel Erfgoed en studieleider van de internationale masteropleiding aan de Reinwardt Academie verbonden. Sinds 2014 combineert zij haar werk voor de academie met een bijzonder hoogleraarschap aan de Erasmus School of History, Culture and Communication van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Dibbits bekleedt hier de door het LKCA ingestelde leerstoel Historische Cultuur en Educatie.Eerder was zij werkzaam als onderzoeker bij de vakgroep Etnologie van het Meertens Instituut (KNAW) en als interim hoofdconservator bij het Nederlands Openluchtmuseum. Dibbits zoekt ze in haar werk steeds naar de verbinding tussen de wetenschappelijke wereld en de praktijk. Ze hanteert daarbij een historisch-etnologisch perspectief, met bijzondere aandacht voor erfgoed en de cultuur van het dagelijks leven. Dibbits begeleidt MA- en PhD-onderzoek op het terrein van materiële cultuur, erfgoed, musea en educatie. Ze is het boegbeeld van de NWA-route Levend Verleden van de Nationale Wetenschaps Agenda en lid van de Nationale Onderzoeksraad Cultureel Erfgoed.

Contact

Meer weten over de activiteiten, betrokken onderzoekers en de mogelijkheden van het lectoraat? Neem dan contact op met Hester Dibbits via lise.vanzaalen@ahk.nl.

Delen