Kimberly Letter

Kimberly Letter

Opleiding
Cultureel erfgoed
Lichting
2014
Specialisatie

Collectiemanagement

E-mail
k.letter.1991@gmail.com

Volg je hart. Als je merkt dat het ergens sneller van gaat slaan, moet je er helemaal voor gaan.

Mijn favoriete vakken op de middelbare school waren handvaardigheid, tekenen en kunstgeschiedenis. Ik was van plan om daar iets mee te doen, maar toen de vooropleiding van de kunstacademie in Utrecht niet echt aansloot bij mijn ideeën, besloot ik mijn loopbaan in een net iets andere richting te zoeken. De Reinwardt Academie bleek uitstekend bij mij te passen. Ik werd gegrepen door objecten en de verhalen die ze bijzonder maken. Tijdens de opleiding heb ik stages gelopen op het gebied van tentoonstellen en collectiebeheer en ik ben afgestudeerd op een onderzoek naar dierenverblijven met een monumentenstatus.

Ik hoop in de toekomst nog meer te kunnen doen met het cultureel erfgoed van dierentuinen. Het is een onderdeel dat weinig ter sprake komt als je denkt aan erfgoed, omdat de bekendste dierentuincollectie - de dieren - een speciale zorg vereist die nu eenmaal niet op de academie wordt onderwezen.

In mijn scriptie wordt echter duidelijk dat dierentuinen veel meer zijn dan een collectie dieren, en dat ook een erfgoedspecialist een rol kan spelen binnen de tuin. Ik wil nog erg graag meer te weten komen over museale dierentuincollecties. Dit staat los van het onderwerp in van mijn scriptie, maar heeft voor mij een enorme aantrekkingskracht omdat het voor de bezoeker bijna altijd onzichtbaar blijft. Het Groote Museum in Artis gaat hier verandering in brengen, maar ook andere dierentuinen hebben een museale collectie die het verdienen om voor de schermen gehaald te worden.

Tegenstrijdige belangen

Tegenstrijdige belangen. Een onderzoek naar het spanningsveld tussen dierenwelzijn en het behoud van dierenverblijven met een monumentenstatus.

Dierentuinen die in het bezit zijn van verblijven met een monumentenstatus moeten voldoen aan de Monumentenwet en het Dierentuinenbesluit. Wanneer volgens het Dierentuinenbesluit het dierenwelzijn niet te waarborgen is, moet het verblijf worden aangepast. Dit is echter in een monumentaal verblijf niet altijd mogelijk. De hoofdvraag die in deze scriptie wordt beantwoord is daarom: Welke problemen ontstaan er bij het veranderen van een nog bewoond dierenverblijf met een monumentenstatus en hoe kunnen de eigenaren van deze nog in gebruik zijnde dierenverblijven aan de eisen van zowel het Dierentuinenbesluit als de Monumentenwet voldoen?

In Nederland zijn Artis en Blijdorp de enige dierentuinen met rijksmonumenten. Om een betere vergelijking te maken in de omgang met deze monumentale verblijven zijn ook de dierentuinen van Antwerpen en Londen in het onderzoek betrokken. 

Wat iets tot monument maakt, is per gebouw verschillend. De belangrijkste elementen worden genoemd in de redengevende beschrijving in het rijksmonumentenregister. Voor een verbouwing aan een monument plaatsvindt wordt vaak een bouwhistorisch onderzoek gedaan om de precieze waarde van alle elementen zichtbaar te maken. Dit onderzoek is leidend bij het verkrijgen van een vergunning en de planvorming van de verbouwing. Verbouwingen aan de elementen met een hoge monumentwaarden dienen te worden voorkomen. Elementen met een lage monumentwaarde laten ruimte voor verandering.
 
De Monumentenwet en het Dierentuinenbesluit bevatten geen punten die direct haaks op elkaar staan omdat de artikelen per monument of diersoort een andere betekenis kunnen hebben. Toch zitten de punten elkaar wel in de weg en kan de Monumentenwet ervoor zorgen dat de eisen van het Dierentuinenbesluit niet gerealiseerd kunnen worden. Stakeholders zijn het met elkaar eens dat het dierenwelzijn belangrijk is, maar dat de regels voor het monument de doorslag geven. Een diersoort kan immers worden vervangen terwijl het pand moet blijven staan.
 
Uit het onderzoek blijkt dat het ‘probleem’ waar in de hoofdvraag over wordt gesproken een te groot woord is. Ook al komt er meer bij kijken dan bij een verbouwing aan andere verblijven, er wordt altijd gezocht naar een passende oplossing. Na het bezoeken van vier dierentuinen met monumentale verblijven is gebleken dat deze oplossing ook altijd wordt gevonden. In welke vorm dit gebeurt, verschilt per verblijf omdat geen gebouw hetzelfde is en de redenen voor benoeming, en daarmee de waardevolle elementen, per monument verschillen.
 
Bij verbouwingen aan monumentverblijven is samenwerking tussen de dierentuin en de monumentenzorg erg belangrijk. Het openstaan voor elkaars belangen en deze helder kunnen communiceren zorgt voor een oplossingsgerichte denkwijze die over het algemeen leidt tot een uitkomst waar beide partijen tevreden mee zijn. Door alle aspecten van de problematiek te belichten, draagt deze scriptie bij aan dit wederzijdse begrip.

Terug naar lijst
Delen