Netwerk Levend Erfgoed
Hoe wordt erfgoedonderzoek democratischer?
In 2025 ondersteunde het lectoraat de opdracht van het Netwerk Levend Erfgoed door het starten van een verkenning, samen met de Route Levend Verleden van de Nationale Wetenschapsagenda omtrent de vraag hoe erfgoedonderzoek democratischer kan. Gesprekken vonden plaats met docenten en onderzoekers bij de Reinwardt Academie en met maatschappelijke partners tijdens een workshop in juni 2025 in Groningen. Ook in 2025 en 2026 loopt deze samenwerking verder en zullen vernieuwende vormen onderzocht worden van erfgoedonderzoek waarbij alle betrokkenen een gelijkwaardige stem hebben en wederkerigheid centraal staat.
Periode: 2025-2026
Projectleider: Jonathan Even-Zohar, Asmara Pelupessy
Het project richt zich op het ontwikkelen van meer inclusieve en wederkerige manieren van samenwerken in erfgoedonderzoek; tussen onderzoekers, erfgoedgemeenschappen en maatschappelijke actoren. Vanuit de onderzoeksdimensie binnen de opdracht van de kwartiermakers Levend Erfgoed ligt de focus op de vraag hoe wederkerigheid in erfgoedonderzoek voor, door en met (erfgoed)gemeenschappen vorm kan krijgen. Het uitgangspunt is dat erfgoedonderzoek niet in isolatie gebeurt, maar altijd relationeel en meervoudig is, en dus vraagt om openheid voor diverse stemmen en perspectieven.
Als voorbereiding organiseerde op 27 mei 2025 het lectoraat een speciale kenniskring-bijeenkomst met vijftien deelnemers. Daarin werden ervaringen gedeeld met onderzoek binnen gemeenschappen, werd kritisch gereflecteerd op het begrip ‘gemeenschap’ (en het begrip ‘erfgoed’), en zijn de lijnen uitgezet voor een co-creatieworkshop. Deze sessie bood ruimte voor verdieping en het verkennen van de vragen en spanningen die komen kijken bij het democratiseren van erfgoedonderzoek; hoe bouwen onderzoekers hun case in subsidieaanvragen? Hoe worden budgetten verdeeld?
Op 26 juni kwamen in Groningen ongeveer veertig deelnemers samen voor een grotere workshop, waarin onderzoekers, beleidsmakers, erfgoedprofessionals en burgers gezamenlijk bouwstenen formuleerden voor inclusieve onderzoekspraktijken. In een dynamisch proces, geïnspireerd door een World Café-methodiek, werden thema’s als vraagarticulatie, consortiumvorming en machtsverhoudingen verkend. De opbrengsten – zowel reflecties als concrete suggesties – vormen een belangrijke basis voor structurele veranderingen in onderzoek en financiering. Daarmee levert het project niet alleen inhoudelijke inzichten, maar ook strategische handvatten en praktische aanknopingspunten voor een impactvol vervolg op nationaal niveau.
Het project is een stap richting een actie onderzoek in 2025/2026, en volgt de behoeftes en ontwikkelrichtingen van het Netwerk Levend Erfgoed evenals de Route Levend Verleden van de Nationale Wetenschapsagenda.
https://netwerklevenderfgoed.nl/activiteit/575/
https://www.nwa-levendverleden.nl/