Mothering Matters
Language, Technologies, and Values in breastfeeding practices in the Netherlands
Borstvoeding wordt beschouwd als een belangrijk onderdeel van het moederschap, dat niet alleen de voeding van de baby ondersteunt, maar ook een intieme band tussen moeder en kind bevordert (WHO, 2018). Echter, de praktijk brengt uitdagingen met zich mee, zoals borstontstekingen en baby's die moeite hebben met drinken. Dit etnografisch onderzoek bekritiseert de bestaande richtlijnen van WHO en UNICEF, die onvoldoende aandacht besteden aan de gezondheid en welzijn van moeders die borstvoeding willen geven. Met participatieve en multimodale onderzoeksmethoden wordt onderzocht hoe taal, culturele waarden en technologie de borstvoedingservaring vormgeven, met een focus op nieuwe moeders en hun lichamelijke leerprocessen.
Periode: 2025-2030
Projectleider: Annebel Huijboom
Dit promotieonderzoek richt zich op de kloof tussen het geïdealiseerde verhaal van borstvoeding en de complexe, emotionele werkelijkheid die moeders ervaren. Borstvoeding gaat niet alleen over voeding, maar ook over hechting, troost en identiteitsvorming. Wanneer dit proces wordt onderbroken, doordat moeders eerder stoppen dan ze zelf hadden gewild en gehoopt, kunnen moeders rouwen om het verlies van zowel een zorgpraktijk als een bepaald beeld van zichzelf als moeder.
Deze studie herkadert borstvoeding als een belichaamde en relationele praktijk, in plaats van een louter technische handeling. Zij onderzoekt hoe nieuwe moeders borstvoeding leren geven door te kijken naar de rol van culturele waarden, taal en technologieën in het vormgeven van hun ervaringen.
Met behulp van sensorisch-etnografische methoden, waaronder videodagboeken en film, volgt het project 14 moeders tijdens de eerste zes weken na de bevalling. Een fenomenologische benadering legt de nadruk op lichamelijke sensaties, emotionele worstelingen en het alledaagse leerproces. De resulterende film en analyse beogen ons begrip van moederlijke kennis te verdiepen en bij te dragen aan meer empathische en inclusieve vormen van ondersteuning bij borstvoeding.
Dit promotieonderzoek sluit nauw aan bij de thematische lijnen en ambities van het lectoraat Cultureel Erfgoed. Het project vertrekt vanuit een maatschappelijk urgent vraagstuk: de spanning tussen het geïdealiseerde verhaal van borstvoeding en de belichaamde, vaak emotioneel complexe werkelijkheid van nieuwe moeders. Daarmee raakt het onderzoek aan thema’s van sociale rechtvaardigheid, inclusiviteit en de zichtbaarheid van gemarginaliseerde perspectieven, zoals deze in de onderzoeksagenda centraal staan.
Door borstvoeding niet enkel te begrijpen als een biologische of technische praktijk, maar als een cultureel ingebedde en relationele vorm van zorg, draagt dit project bij aan de bredere ambitie van het lectoraat om alledaagse praktijken en ervaringen te onderzoeken als vormen van erfgoed. Moederen (mothering) en borstvoeding worden in dit onderzoek benaderd als praktijken waarin waarden, normen en kennis worden overgedragen, betwist en opnieuw vormgegeven.
De inzet van sensorisch-etnografische methoden, waaronder film en videodagboeken, sluit aan bij de wens van het lectoraat om nieuwe, creatieve en participatieve vormen van kennisproductie te ontwikkelen. Door de nadruk op lichamelijkheid, affect en geleefde ervaring, wordt niet alleen tekstuele, maar ook audiovisuele en ervaringsgerichte kennis centraal gesteld. Dit versterkt de interdisciplinaire en innovatieve onderzoekspraktijk van het lectoraat.
Het project levert daarmee niet alleen een bijdrage aan academische discussies rond moederschap, zorg en gender, maar heeft ook een maatschappelijke relevantie: het beoogt meer empathische en inclusieve vormen van ondersteuning bij borstvoeding en moederschap te stimuleren. In lijn met de onderzoeksagenda draagt het onderzoek bij aan een maatschappelijk geëngageerd erfgoedwerk, waarin het alledaagse en intieme domein van zorg en moederlijke kennis wordt erkend als waardevol cultureel en sociaal erfgoed.
(In het kort):
- Themalijn 2: (Post/de)kolonialiteit en sociale rechtvaardigheid
Het project adresseert maatschappelijke ongelijkheid in de waardering van moederlijke zorgpraktijken. Door aandacht te vragen voor de vaak onzichtbare en ondergewaardeerde arbeid van moeders, draagt het onderzoek bij aan bredere discussies over sociale rechtvaardigheid en inclusie. - Themalijn 3: Levensbeschouwing, tradities en identiteit
Borstvoeding wordt onderzocht als een praktijk die diep verweven is met vragen van identiteit, rituelen van zorg, en culturele waarden rondom moederschap. Daarmee sluit het project aan bij het lectoraatsbelang voor de relatie tussen traditie, alledaagse praktijken en identiteitsvorming. - Themalijn 4: Kennis en digitaliteit
De inzet van videodagboeken en film positioneert dit onderzoek in lijn met de aandacht van het lectoraat voor digitale en creatieve methoden. Door gebruik te maken van audiovisuele technieken draagt het project bij aan alternatieve, belichaamde vormen van kennisproductie en kennisdeling.
Subsidie: https://www.nwo.nl/projecten/ohnfo70161
Onderzoeksgroep AISSR: https://aissr.uva.nl/content/research-groups/health-care-and-the-body/health-care-and-the-body.html#Mothering-Matters
Spreker bij Regard Bleu festival: https://regardbleu.ch/programme/
Annebel Huijboom
Annebel Huijboom is visueel antropoloog en docent met een achtergrond in beeldende kunst, erfgoed en sociale wetenschap. Ze behaalde haar MA Visual Anthropology aan Goldsmiths, University of London, en studeerde Culturele Antropologie aan de Universiteit van Amsterdam, met een specialisatie in visuele antropologie en Latijns-Amerika. Daarnaast volgde ze een BA Fine Art in Education aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze zich specialiseerde in film en fotografie.
Sinds 2014 runt ze Caracara Films, waarmee ze documentaires ontwikkelt en produceert, en geeft ze workshops en masterclasses in visuele antropologie aan o.a. Rijksuniversiteit Groningen, HKU en King’s College London. Als docent was ze o.a. hoofddocent filmgeschiedenis en mediatheorie aan de Academie voor Beeldcreatie, en sinds 2020 werkt ze bij de Reinwardt Academie, waar ze lesgeeft in storytelling en onderzoeksvaardigheden.
Momenteel werkt ze aan haar promotieonderzoek Mothering Matters, waarin ze onderzoekt hoe nieuwe moeders in de eerste weken na de geboorte borstvoeding leren geven en vormgeven. Dit onderzoek brengt inzichten uit medische antropologie en visuele methoden samen met vraagstukken rondom immaterieel erfgoed.
Haar specifieke interesse ligt op het snijvlak van kunst, sociale wetenschap en erfgoed, met een focus op hoe visuele en creatieve methoden kunnen bijdragen aan nieuwe manieren van kennis produceren en delen.