Schurend verleden

Hoe gaan we in het heden om met het verleden? Deze vraag is een bron van inspiratie, maar ook van conflict. Denk aan dedebatten omtrent Zwarte Piet en het slavernijverleden. Of aan discussies over de herbestemming van leegstaande kerken. Het gesprek over de te maken keuzes raakt aan vraagstukken rond eigenheid en identiteit.Telkens weer zien we dat daarbij emotionele claims op het verleden worden gemaakt.

Erfgoedwijsheid

Iedereen is gebaat bij inzicht in het krachtenspel van belangen en emoties rond tradities, museale collecties en oude gebouwen. Inzicht in deze dynamiek van erfgoedvorming maakt je ‘erfgoedwijs’. Erfgoedwijsheid is het geheel aan competenties die mensen in staat stellen zich kritisch tot erfgoed te verhouden en het gesprek daarover te voeren, door oog te hebbenvoor de maatschappelijke dynamiek rond erfgoed én de eigen en andermans positie daarin. Erfgoedwijsheid is niet alleen belangijk voor erfgoedprofessionals, maar voor alle 21ste eeuwse burgers.

Emotienetwerken

Om tot een erfgoedwijze samenleving te komen, werkt het lectoraat Cultureel erfgoed en Imagine IC samen met tal van andere partners sinds 2011 aan een praktische methode: emotienetwerken. De methode is gebaseerd op een idee van Hester Dibbits en Marlous Willemsen. Gefascineerd door de vaak botsende emoties over museale collecties, monumenten, tradities en alledaagse culturele repertoires bedachten zij de term emotienetwerken. Als zelfstandignaamwoord staan emotienetwerken voor de grillige constellaties die zich in het dagelijks leven rond erfgoed vormen. Maar emotienetwerken is ook een werkwoord. Het is een oefening die inzicht verschaft in het ingewikkelde samenspel van emoties en belangen rond erfgoed. Het doel van emotienetwerken is dat deelnemers de onderlinge relaties zien veranderen en zich daardoor bewust(er) worden van de complexe dynamiek rond erfgoed. Inmiddels heeft de methode een vaste plek verworven in het curriculum van de Reinwardt Academie, en in het na- en bijscholingsaanbod van de Reinwardt Academie en Imagine IC. Lees hier meer over trainingsmogelijkheden. Tegelijkertijd wordt de methode verder doorontwikkeld, voor, met en in de praktijk. Dit gebeurt in de volgende projecten:

Emotienetwerken rond erfgoed in educatieve settings (EmErEd)

In een tweejarig onderzoeksproject gefinancieerd door de Nationale Wetenschapsagenda (NWA), stond de ontwikkeling van een concrete educatieve methode voor emotienetwerken centraal. Wat gebeurt er als leerlingen samen met hun docent en een erfgoededucator de emoties rond een specifiek item in kaart brengen en daarover in gesprek gaan? Maakt deze exercitie de deelnemers erfgoedwijs? Geeft het hen inzicht in de dynamiek rond erfgoed en hun eigen positie?
Betrokken partners in EmErEd waren de Erasmus Universiteit Rotterdam, Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst, Imagine IC, de CED-Groep, Waag technology & society en Museum Gouda.

Erfgoedwijzer

Het Fonds voor Cultuurparticipatie (FvC) heeft begin 2020 een subidie toegekend voor het project Erfgoedwijzer., waarbij de ontwikkeling van een erfgoed-dynamische leerlijn voor het PO en VO centraal staat.

Dit project is een samenwerking van Landschap Erfgoed Utrecht, Imagine IC, Plein C, Erfgoed Brabant, Erfgoed Gelderland, Erfgoedhuis Zuid Holland, het Nationaal Militair Museum en de Delteijkschool.

Emotienetwerken rondom industriele (erfgoed)sites (CENTRINNO

In september 2020 is dit vierjarig onderzoek gestart op het terrein van industriele (erfgoed)sites. In 9 Europese steden - potentiele creative, duurzame hubs - wordt emotienetwerken als methode toegepast en waar relevant doorontwikkeld. De pilotsite in Amsterdam is De Ceuvel/Buiksloterham. Samenwerking binnen CENTRINNO o.a. met De Waag en Metabolic (Amsterdam Noord).

Tipping the balance in dietary change

behavioural aftereffects of designing healthy and sustainable food environments

In onze huidige maatschappij is ongezond eten in overvloed aanwezig waardoor er ongezonde en onhoudbare eetpatronen zijn onstaan. Dit project wil gezondere en duurzamere voedselomgevingen creëren. Het maakt hierbij gebruik van emotienetwerken en andere “research-through-design approaches”.

Facilitated Interaction on Heritage and Wellbeing

Door middel van een KIEM-subsidie kwam het project Facilitated Interaction on Heritage and Wellbeing (FIoHaW) tot stand. Dit project onderzocht in hoeverre emotienetwerken aansluit bij educatieve instrumenten die in het buitenland zijn ontwikkeld voor en door de museal academische begrippen naar de dagelijkse praktijk kan vertalen.

Het onderzoeksteam bestond uit de Vrije Universiteit Amsterdam, de Universiteit van Amsterdam, University College London, Vinger.nl en het Typhlological Museum in Zagreb.

Bachelor en master

De Reinwardt Academie besteedt op zowel bachelor- als masterniveau aandacht aan emotienetwerken. De bacheloropleiding biedt een (keuze)vak aan rond dit onderwerp en kijkt naar samenwerkingsmogelijkheden met andere onderwijsinstellingen. Op masterniveau gebruiken masterstudenten emotienetwerken in hun interventie onderzoek.

Contact

Heeft u vragen over erfgoedwijsheid of emotienetwerken? Neem dan contact op met Heritage Lab via rwa-heritagelab@ahk.nl.

Delen